سلام
دوستان این دفعه یه برنامه به نام برنامه سایه به شما معرفی میکنم تا بتونید در محیط داس- پاسکال و .... میتونید فارسی تایپ کنید....
برای دانلود کردن اینجا کلیک کنید!!!!!!
آموزش پاسکال
زبان پاسکال یکی از زبانهای برنامه سازی است که ویژگیهای آموزشی آن بسیار بالاست یعنی زبان خوبی برای آموزش برنامه نویسی منظم و دقیق است.قابلیت خوانایی و درک برنامه های این زبان بالاست ومیتوان برنامه هایی نوشت که احتمال خطاهای آنها بسیار اندک باشد علتش این است که یک زبان ساختار یافته (structed) است .
ساختار کلی برنامه چیست؟
1-تعریف
2-به وسیله procedure و functionقسمتهای تکراری را از بین ببریم
3-بدنه
فرم کلی پاسکال:
متغیر : محلی است که دارای یک اسم می باشد و می توان مقداری را در آن ذخیره کرد
انواع متغیرها در پاسکال:
Integer :انواع عددی صحیح شامل اعداد بدون نقطه ممیز است
نوع مقادیری که می پذیرند طول(بایت)
byte 0 تا 255 1
Shortint 128- تا 127 1
integer 32768- تا 32767 2
Word 0 تا 65535 2
Longint 2147483648- تا 2147483647 4
اعداد اعشاری:
انواع عددی اعشاری شامل اعدادی با نقطه ممیز است
نوع مقادیری که میپذیرند ارقام با معنی طول(بایت)
انواع داده های اعشاری
-Char :
نوع داده کاراکتری که با کلمه char مشخص می شود میتواند یک کاراکتر را در خود نگهداری کند بنابراین کاراکترها در یک بایت از حافظه کامپیوتر ذخیره می شوند
String - :
این نوع داده ها برای ذخیره رشته ها مثل اسامی افراد به کار می رود و با کلمه کلیدی string مشخص ی گردد
برای هر رشته باید طول معلوم کنیم اگر طولی تعریف نشود به طور پیش فرض 80 در نظر گرفته میشود(مقدار طول حداکثر 255 است)
- Boolean :
نوع دیگری از داده ها در پاسکال وجود دارند که داده های بولی خوانده می شوند مقادیر بولی دارای دو ارزش درستی یا نادرستی اند که در پاسکال با صفر و یک نمایش داده می شوند صفر به معنی نادرستی و یک به معنی درستی به کار میرود این نوع داده ها با کلمه Boolean تعریف میشوند.
دستورات ورودی در پاسکال:
دستور Readlnبرای خواندن اطلاعات از ورودی به کار میرود.
فرمت آن به صورت مقابل است:
(اسامی متغیرها)read/ln
اسامی متغیرها باید با کاما از یکدیگر جدا شوند..
برای چاپ اطلاعات در خروجی از دستور write/ln استفاده میکنیم.
فرمت آن به صورت مقابل است:
' یک پیام '
( متغیر ) write/ln
عبارت محاسباتی
انتساب متغیرها:
مقدار ثابت
( متغیر )=: متغیر
عبارت محاسباتی
مثال : برنامه ای بنویسید که دو عدد را از ورودی دریافت و حاصلجمع آن دو را چاپ کند .
Program add;
Var
a,b:integer;
begin
writeln('enter 2 num');
readln(a,b);
c:=a+b;
writeln('result is =',c);
end.
تکلیف : چرا برنامه باید ادب داشته باشد ؟
مثال : برنامه ای بنویسید که حقوق پایه وتعداد فرزندان یک کارگر را از ورودی دریافت و مبلغ حقوق وی را بر اساس فرمول زیر حساب کنید.
10*تعداد فرزندان + حقوق پایه =حقوق کل
Program test;
Var
Salary:longint;
Child:byte;
kole:integer
Begin
Writeln('enter salary and number of child);
Readln(salary,child);
Kole := salary + child *10
Writeln('kole is ',kole);
END.
اولویت عملگرها:
/ *
- +
شرط:
then شرط if
Begin
____
____
____
end
else
begin
____
____
____
end;
نکته : دستورالعمل قبل از IF سمی کالن نمی گیرد
عناصر شرط:
< > <= >= = <>
اپراتورها :
مثال : برنامه ای بنویسید که با دریافت دو عدد بزرگترین آنها را چاپ کند.
Program test;
Var
a,b:integer;
if a>b then
begin
writeln(a);
end
else
writeln(b);
end.
مثال : برنامه ای بنویسید که با دریافت سه عدد به عنوان ضرایب y=ax2+bx+c معادله درجه دو را حل کند(این برنامه را با یک If بنویسید).
Var
A,b,c:integer;
D,x1,x2:real;
Begin
Writeln('enter a,b,c');
Readln(a,b,c);
D:=b*b-4*a*c;
If (d >=0 ) then
Begin
X1:=(-b+sqrt(d))/2*a);
X1:=(-b-sqrt(d))/2*a);
مثال : برنامه ای بنویسید که تعداد فرزندان وحقوق پایه و رتبه یک کارگر را از ورودی دریافت و حقوق کل وی را بر اساس فرمول زیر حساب کند.
کسریها - مزایا +بیمه = حقوق کل
5*رتبه +1000* تعداد فرزند = مزایا
مالیات + بیمه = کسریها
بیشتر کمتر یا مساوی 2 تعداد فرزند
تعداد فرزندان 1000 بیمه
هر چیزی دیگر 20 تا 0 رتبه
حقوق پایه حقوق پایه*100/10 مالیات
begin
writeln('enter salary and grade and number of child');
readln(salary ,num,grade);
if num<=2 then
bimeh:=100
else
bimeh :=num*500;
if (grade>=0) and (grade<=20)then
net := 10/100*salary
else
if grade >20 then
begin
net:=20/100*salary;
mazaya:=num*1000+grade*50;
kasry:=bimeh+net;
kol :=salary + mazaya-kasry;
end;
writeln(kol);
end.
تکلیف : در یک ترکیب شیمیایی 4 عنصر شرکت دارند مقدار مجاز برای تهیه ماده ای به نام asxd به این صورت است.
A 0 ~ 50
S 0.5 ~ 0.83
X 81 ~ 92 or 824 ~ 901
D -100 ~ 100
با دریافت مقادیر a,s,x,d از ورودی به ما بگوید که آیا می توان این ماده را تولید کرد یا نه ؟
Begin
Num:=0;
Writeln('please enter a s x d');
Readln(a,s,x,d);
If (a>0) and(a<50) then
Num:=num+1;
If (s>0.5)and (s<0.83) then
Num:=num+1;
If ((x>81)and(x<92))or ((x>824)and(x<901))then
Num:=num+1;
If (d>-100) and (d<100) then
Num:=num+1;
If num=4 then
Writeln('yes can')
Else
Writeln('you can not');
End.
تکلیف : برنامه ای بنویسید که با دریافت سه عدد و با فرض اینکه عدد دوم وتر میباشد به ما بگویید که آیا این سه عدد تشکیل یک مثلث قایم الزاویه می دهد یا خیر؟
-CASE:
CASE میتواند تعدادای شرط را بگیرد و انتخاب کند.
مقادیری که دستور CASE میپذیرد ORDINAL است مقادیری کهORDINAL هستند دارای ترکیب نیستند و همچنین قابل شمارش هم هستند مثل INTEGER,CHARACTER,BYTE,BOOLEAN,LONGINT,…
پسREAL,STRING ORDINAL<---- نیستند
CASE تنها دستوری است که BEGIN ندارد ولی END دارد
مقدارها میتوانند شامل یک مقدار یا چند مقدار که از یکدیگر با کاما جدا شده اند باشند و یا یگ سری شمارشی باشند مثل:
1:------
1,10,28:------
1..100,150..243:---------
'A'..'Z':---------
Of متغیر Case
Begin : مقدار1
-------
-------
End;
Begin : مقدار2
-------
-------
End;
Begin :Else
-------
-------
End;
End.
مثال : برنامه ای بنویسید که یک عدد را از ورودی دریافت ( (0<=x<3وتلفظ آنها را چاپ کند.
BEGIN
READLN(X);
CASE X OF
0:WRITELN('ZERO');
1:WRITELN('ONE');
2:WRITELN('TWO')
ELSE
WRITELN('ERROR');
END;
END.
مثال : برنامه ای بنویسید که دو عدد را از ورودی دریافت و چنانچه عدد اول در بازه 0 تا 5 بود توان دوم عدد دوم را چاپ کند چنانچه 68 بود حاصلضرب دو عدد را چاپ کند و در غیر اینصورت مقادیر مجاز را چاپ کند.
- معادل برنامه بالا با دستور If :
تکلیف : روشی برای تلفظ اعداد پیدا کنید.
حلقه تکرار :
1- تعداد معین
2- تعداد معین
Do مقدار نهایی to { مقدار شروع=: متغیر for
downto
begin
___
___
___
end;
توجه مهم : در برخی از حلقه ها دستورات داخل حلقه به متغیر حلقه مرتبط می باشند و در برخی موارد هیچگونه ارتباطی وجود ندارد.
حلقه for برای تعداد تکرار معین به کار میرود
Downto : در مواردی به کار میرود که مقدار اولیه از مقدار نهایی بیشتر باشد
مثال : برنامه ای بنویسید که توان دوم اعداد 100 تا 200 را چاپ کند.
نکته : اجازه ندارید مقدار متغیر حلقه را در داخل بدنه عوض کنید .
مثال : برنامه ای بنویسید که حاصلجمع اعداد 100..1 را چاپ کند.
مثال : برنامه ای بنویسید که حاصلجمع مضارب 5 بین 0 تا 100را به دست آورد.
مثال : برنامه ای بنویسید که دو عدد را از ورودی دریافت و اعداد ما بین این دو عدد را چاپ کند (a
مثال : برنامه ای بنویسید که با یک حلقه for اعداد بین100..1 و738..353و 950..940 را چاپ کند
معادل برنامه بالا با استفاده از دستور case :
)باقیمانده)mod?
مثال :
X mod y
مثال : برنامه ای بنویسید که مضارب 7 بین 1 تا 100 را چاپ کند
مثال : برنامه ای بنویسید که تعداد مضارب 5و7 را در بازه 231~846 چاپ کند.
مثال : برنامه ای بنویسید که حقوق پایه وتعداد فرزندان 100 کارگر را از ورودی دریافت و مبلغ حقوق آنها را بر اساس فرمول زیر حساب کند0
1000*تعداد فرزند + حقوق پایه = حقوق کل
مثال : برنامه ای بنویسید که 100 عدد را از ورودی دریافت و میانگین و حاصلجمع آنها را به ما بدهد.
تعداد تکرار نامعین :
Do شرط while
begin
___
___
___
end;
مثال : برنامه ای بنویسید که اعداد 100..1 را چاپ کند
مثال : برنامه ای بنویسید که تعدادی اسم را از ورودی دریافت و به ما بگوید چند بار اسم ali تکرار شده است(آخرین اسم end است).
مثال : برنامه ای بنویسید که تعدادی عدد که آخرین آنها صفر است را از ورودی دریافت و حاصلجمع آنها را چاپ کند.
تکلیف : برای دانش آموزان یک کلاس برنامه ای بنویسید که نام آنها به همراه تعداد نمرات و سپس نمرات آنها را به فرم زیر از ورودی دریافت کند.تعداد دانش آموزان کلاس نامعین است ولی آخرین نفر نامش end است .برنامه میبایستی پس از دریافت هر یک از اطلاعات پیامی به شکل زیر چاپ کند.
Average: Sum: Ali Name:
3
18
20
13.5
تکلیف : میخواهیم برای برنامه های خود یک منو تهیه کنیم این منو شامل موارد زیر است
1) load
2) save
3) edit
4) exit
please select a number :
آرایه ها :
آرایه ها به عناصری اتلاق میشود که با یک نام تعدادی محل از حافظه را کنترل کند برای تشخیص محلها از اندیس استفاده میشود
انواع آرایه ها :
1- آرایه های یک بعدی
2- عناصر دو بعدی
3- آرایه های سه بعدی
تعریف آرایه ها :
var
نوع of ]اندیس پایان..اندیس شروع: array [ نام آرایه
نوع متغیر آرایه : متغیر آرایه
خواندن آرایه :
مثال : برنامه ای بنویسید که نمرات 100 دانش آموز را از ورودی دریافت و در یک آرایه بریزد.
مثال : برنامه ای بنویسید که نمرات 100 دانش آموز را از ورودی دریافت و 50 تای اول را چاپ کند سپس تعداد نمرات 20 را مشخص کند.
پیدا کردن max,min
عنصر اول =min
حلقه برای گردش در آرایه
Min < عنصر فعلی if
عنصر فعلی min :=
Write(min);
مثال : برنامه ای بنویسید که با دریافت نمرات 100 دانش آموز بالاترین و پایین ترین نمره را در بین این 100 نفر پیدا کند.
مثال : برنامه ای بنویسید که با دریافت 100 اسم به ما بگوید تعداد تکرار اسم ali چند بار است وآیا اسم hassan بیشتر ذکر شده یا اسم reza ؟
مثال : برنامه ای بنویسید که با دریافت نام و نمره 100 دانش آموز تنبل ترین فرد کلاس را مشخص کند.
آرایه های دو بعدی:
وقتی از آرایه دوبعدی استفاده میکنیم باید از دو حقه for استفاده کنیم.
مثال : برنامه ای بنویسید که نمرات 4 کلاس که هر یک 20 دانش آموز دارد را از ورودی دریافت وتنبل ترین فرد را در این 4 کلاس مشخص کند.
مثال : در یک آرایه 100*20دوهزار کاراکتر نگهداری میشود برنامه ای بنویسید که تعداد تکرار حرف A را با a مقایسه کند و همچنین به ما بگوید آیا کاراکتر z در این ماتریس وجود دارد ؟
تکلیف : میخواهیم نام و نمره تعدادی دانش آموز یک کلاس را از ورودی دریافت کنیم و مشخص کنیم که تنبل ترین و زرنگ ترین فرد کلاس کیست.چند نفر نمره زیر 10 گرفتند؟نام کسانی که نمره آنها در بازه 17 تا 15 می باشد ب همراه نمره آنها چاپ شود آخرین نفر نامش end است حداکثر تعداد دانش آموزان 100 نفر است.
تکلیف : برنامه ای بنویسید که حاصل این عبارت را حساب کند.
i/i!=1/1!+2/2!+3/3!+4/4!+5/5!
N!= 1*2*3*4*…*n
تکلیف : برنامه ای بنویسید که نمرات 80 دانش آموز را که در چهار کلاس دسته بنده شده اند را از ورودی دریافت کند سپس به سوالات زیر جواب دهد.
1- معدل هر یک از کلاسها
2- نمره تنبل ترین و زرنگترین شخص در هر کلاس به طور جداگانه
- String :
String آرایه ای از کاراکترهاست .اغلب لازم است کاراکترهایی در رشته موجود درج شوندو یا کاراکترهایی به جای بخشی از رشته نوشته شوند , زیررشته ای در رشته جستجو گردد و یا دو رشته با هم الحاق شوند.
رشته تهی : طول رشته ثابت نیست و با داداه هایی که در آن ذخیره شده است مشخص می گردد.کاراکترهایی که در رشته قرار می گیرد از حداکثر طولی که برای آن تعیین میشود بیشتر نخواهد بود. اگر name رشته کاراکتری باشد دستور زیر name را به رشته تهی تبدیل میکند:
تبدیل رشته به اعداد :
در پاسکال زیر برنامه هایی وجود دارند که به آسانی میتوانند رشته ها را پردازش کنند. زیربرنامه val رشته عددی را گرفته به مقدار عددی تبدیل میکند.
رشته عددی رشته ای است که حاوی کاراترهای '0' تا '9' و نقطه ممیز باشد مثل '12.5' و'13.5' زیربرنامه val به صورت زیر به کار میرود.
St رشته ای است که باید به عدد تبدیل شود و number متغیری است که رشته تبدیل شده به عدد در آن قرار میگیرد. چنانچه در رشته st کاراکتر نا معتبری (کاراکترهای غیر از( '0' تا '9' و'.' ) , محل وجود آن کاراکتر در پارامتر error قرار میگیرد. اگر error برابر با صفر باشد معنایش اینست که کاراکتر نا معتبری وجود ندارد. اگر number از نوع صحیح باشد st به مقدار صحیح و اگر number از نوع اعشاری باشد st به مقدار اعشاری تبدیل میشود .
مثال زیر را در نظر بگیرید:
مقدار 352 در متغیر num ومقدار صفر در متغیر e قرار میگیرد اکنون دستورات زیر را در نظر بگیرید :
با اجرای دستور val به دلیل وجود کاراکتر' # ' که کاراکتر نامعتبری در اعداد است عدد 2 در متغیر e قرار میگیرد و معنایش اینست که کاراکتر شماره 2 ( شماره گذاری از صفر شروع میشود) نامعتبر است و عمل تبدیل صورت نمیگیرد و مقدار num تعریف نشده است.
تبدیل عدد به رشته :
برای تبدیل مقدار عددی به رشته عددی از زیربرنامهstr استفادهمیشود و به صورت زیر به کار میرود:
با این دستور مقداری که در number قرار دارد به رشته ای به طول format تبدیل میشود و در رشته numstring قرار میگیرد . دستورات زیر را در نظر بگیرید:
با اجرای این دستور مقدار 352 به رشته '352' تبدیل شده در (اس تی) قرار میگیرد .
با اجرای دستور str اول مقدار 352.768 به رشته '352.768' تبدیل میشود و در st1 قرار میگیرد و با اجرای دستورstr دوم مقدار 476.395 به رشته '476.395'تبدیل میشود و در st2 قرار میگیرد.
جدا کردن زیررشته ای از رشته:
زیررشته بخشی از رشته است و برای جدا کردن زیررشته از رشته از تابع copy استفاده میشودتابع copy به صورت زیر به کار میرود.
دستور copy باعث میگردد تا با شروع از محل 15 تعداد 6 کاراکتر از رشته s استخراج شود و در s1 قرار گیرد. بنابراین محتویات رشته s1 برابر است با 'pascal'.
الحاق رشته ها :
منظور از الحاق رشته ها اتصال رشته ها به یکدیگر است به عنوان مثال اگرs1:='ab' و s2:='cde' الحاق دو رشته (s1,s2) به صورت 'abcde' خواهد بود برای الحاق رشته ها از تابع concat استفاده میشود:
(اسامی رشته ها)concat
دستورات زیر را در نظر بگیرید:
با اجرای این دستور s3 به انتهای s2 متصل میشود و رشته نتیجه به انتهای s1 متصل میگردد و در نتیجه رشته s4 عبارت است از'pascal is a language': . اگر طول رشته حاصل بیش از 255 باشد بقیه کاراکترها حذف میشوند.
جستجوی رشته ای در رشته دیگر:
برای این کار از تابع pos استفاده میشود کاربرذ این تابع به صورت زیر است:
S1 رشته ای است که باید در s2 وجود داشته باشد محل اولین وقوع آن برگردانده میشود و گر نه مقدار صفر برگردانده میشود دستورات زیر را در نظر بگیرید:
چون رشته s1 در s2 وجود دارد دستور pos اول مقدار 6 را در x قرار میدهد و معنایش این است که رشته 'learning' در محل 6 رشته s2 وجود ندارد مقدار صفر در y قرار میگیرد.
محاسبه طول رشته :
برای محاسبه طول رشته از تابع length به صورت زیر استفاده میشود:
(رشته)length
دستورات زیر را در نظر بگیرید:
چون طول رشته s1 برابر 4 است مقدار x برابر 4 خواهد بود.
حذف و درج زیررشته:
زیر رشته ای را میتوان از رشته ای حذف کرد و یا زیررشته ای را میتوان در رشته ای درج کرد برای حذف زیر رشته از زیربرنامه ها به صورت زیر به کار میروند:
در زیربرنامه delete زیررشته ای به طول size با شروع از محل index از رشته source حذف میشود و در زیربرنامه insert زیررشته pattern با شروع از محل index در رشته destination درج میشوددستورات زیر را در نظر بگیرید:
دستور delete باعث میشود تا با شروع از محل 4 رشته s1 حذف شده و رشته s1 به pascalتبدیل شود دستور insert موجب میشود تا رشته s3 در s2 درج شود و در نتیجه رشته s2 به 'pascal' تبدیل شود.
مثال : برنامه ای بنویسید که یک اسم را از ورودی دریافت و آنرا بر عکس چاپ کند
مثال : برنامه ای بنویسید که که یک نام را از ورودی دریافت و به ما بگوید که آیا این نام با حرف a شروع میشود یا خیر؟
مثال : برنامه ای بنویسید که یک نام را از ورودی دریافت و حروف آنرا یک در میان چاپ کند.
روش دیگر:"
مثال : برنامه ای بنویسید که یک رشته را از ورودی دریافت و متقارن بودن آنرا چک کند.
1 2 3 4 5 5 4 3 2 1
مثال : برنامه ای بنویسید که تعداد حروف a موجود در یک رشته ورودی را بشمارد.
مثال : برنامه ای بنویسید که تعداد اسامی alireza موجود در رشته را بشمارد.
مثال : برنامه ای بنویسید که دو رشته را از ورودی دریافت و بعد از کاراکترمساوی که در رشته اول وجود دارد رشته دوم را چاپ کند.
تکلیف : برنامه ای بنویسید که با دریافت سه حرف و قرار دادن آنها در یک آرایه سه تایی کلیه ترکیبات ممکن را که سه حرف ترکیباتشان به هم نخورد چاپ کند.
W a x
A x w
W a x
مثال : برنامه ای بنویسید که یک رشته را از ورودی دریافت و کلیه کلمات موجود در آن را بشمارد.
تکلیف : برنامه ای بنویسید که 100 رسته را از ورودی دریافت و در یک آرایه به طول 100 از نوع string بریزید و به سؤالات زیر جواب دهد.
1- تعداد کل کلمات
1- تعداد کل حروف
2- تعداد حروف صدا دار
ذخیره اطلاعات :
Log file : فایلی است که تمام تغییرات مربوط به یک محیط را ثبت میکند
فایلها :
1- متنی text
2- رکوردی typed
3-بدون نوع
4-untyped
معرفی فایلهای متنی :
Var
Text : نام فایل
نسبت دادن فایل :
مثال :
باز کردن جهت خواندن
باز کردن جهت نوشتن
تا close انجام نشود data ذخیره نمیشود .
نکته بسیار مهم : در هر یک از مسائلی که در مورد فایلها مطرح میشود می بایستی به نحوی از یکی از تکنیکهای نگهداری اطلاعات در حافظه اصلی استفاده نمود این تکنیکها ممکن است استفاده از متغیرها و آرایه ها و ماتریسها و ودرختهاو...استفاده نمود ولی تنها با دو عمل خواندن و نوشتن به روی فایل کار انجام میشود
Update : میخوانیم ولی دوباره میریزیم سر جاش
Append : بهش یک چیزی اضافه میکنیم
نکته : عمل rewrite باعث میگردد چنانچه فایل وجود نداشته باشد ایجاد و چنانچه وجود دارد اطلاعاتش به طور کامل پاک شود.
مثال : برنامه ای بنویسید که100 اسم را از ورودی دریافت و آنها را در یک فایل به نام a1.dat))بنویسد.
مثال : برنامه ای بنویسید که فایل a1.dat را خوانده و به ما بگوید چند بار اسم ali تکرار شده است؟
مثال : برنامه ای بنویسید که تعدادی اسم را که آخرین آنها end است از ورودی دریافت و در یک فایل به نام aa.dat بریزد آنگاه فایل را بسته و قسمتهای زیر را به طور جداگانه انجام دهد.
1- تعداد حسنها بیستر است یا علی ها
2- چند اسم وجود دارد که با حرف z شروع میشود.
تکلیف : برنامه ای بنویسید که تعدادی نام را از ورودی دریافت و در یک فایل بریزد سپس فایل تشکیل شده را باز کرده و از روی این فایل دو فایل دیگر تشکیل دهید که در یکی از آنها اسامی که بین a تا z قرار گرفته اند ریخته و در فایل دوم کلیه اسامی که از v تا z هستند را بریزد.
تکلیف : برنامه ای بنویسید که نام دو فایل را از ورودی دریافت و از اطلاعات داخل این دو فایل فایل سومی تشکیل دهد که حاصل ترکیب دو فایل قبل باشد.
تکلیف :برنامه ای بنویسید که در ضمن عمل merge دو فایل مرتب شده را با یکدیگر ترکیب و یک فایل مرتب شده به دست آوریم.